Voor een TV programma ben ik gevraagd om Maan van haar hoogtevrees af te helpen. Dat lukte prima, want zonder enig probleem klom Maan op de tien meter hoge duikplank en stond zij aan het randje. Ze was al wel van de vijf meter hoge duikplank afgesprongen, maar dat was behoorlijk verkeerd gegaan.

Bij de TV hebben ze echter geen idee over het verschil tussen hoogtevrees en valangt.

Hoogtevrees en valangst zijn beide gerelateerd aan angst voor hoogte, maar ze verschillen in hun oorsprong en hoe ze kunnen worden aangepakt.

Hoogtevrees is een specifieke angst die optreedt wanneer iemand zich op een bepaalde hoogte bevindt. Dit kan variëren van een licht ongemakkelijk gevoel tot een intense paniekreactie. Het is een veelvoorkomend verschijnsel en kan optreden bij het beklimmen van een ladder, staan op een balkon of kijken naar een video met hoogtes. Hoogtevrees is vaak het gevolg van een natuurlijke angstreactie die wordt versterkt door de perceptie van hoogte en het gevaar dat dit met zich meebrengt. Omdat hoogtevrees vaak gepaard gaat met irrationele gedachten en een verstoorde waarneming van risico, kan het effectief worden aangepakt met persoonlijke breintraining. Deze vorm van training, zoals cognitieve gedragstherapie, helpt mensen om hun gedachten en percepties te herstructureren, waardoor de angst geleidelijk kan afnemen.

Valangst, aan de andere kant, is dieper ingebakken in ons brein en is sterk verbonden met onze overlevingsinstincten. Het is een primaire angst die iedereen tot op zekere hoogte ervaart en is direct gekoppeld aan het instinct om gevaarlijke situaties te vermijden die zouden kunnen leiden tot verwondingen of de dood. Valangst is evolutionair gezien nuttig geweest omdat het mensen waarschuwde voor potentieel gevaarlijke situaties. Dit type angst is minder vatbaar voor snelle verandering of volledige eliminatie omdat het dient als een beschermingsmechanisme. Hoewel valangst minder uitgesproken kan worden door blootstelling en positieve ervaringen met hoogte, blijft het een fundamentele reactie die niet volledig kan worden ‘afgeleerd’.

Kortom, terwijl hoogtevrees vaak een irrationele angst is die met training kan worden verminderd of geëlimineerd, is valangst een dieperliggende, evolutionair ingebakken angst die moeilijker volledig weg te nemen is omdat het dient als een primaire overlevingsreflex.